پيش آمد . بهتر است از زبان وحى بشنويم « ابراهيم گفت : من بسوى پروردگارم ميروم . او حتما راهنمائيم مىكند . پروردگارا فرزند نيكوكارى به من عنايت فرما . او را بپسرى بردبار بشارت داديم . چون بحدّ سعى و تلاش با پدرش ، رسيد ابراهيم گفت : اى پسر محبوبم من پى در پى در خواب مىبينم كه تو را سر ميبرم رأى تو چيست ؟ گفت : پدرم بمأموريت خود عمل كن . حتما انشاء الله مرا بردبار خواهى يافت ( در اينجا معلوم شد ، اين فرزند لايق چه قدر عاقل و بردبار است و اين است معنى « غلام حليم » چون پدر بقربانى كردن و پسر به قربانى شدن تسليم گشتند و او را به پيشانى به زمين گذاشت ( تسليم و عظمت هر دو روشن شد ) و او را ندا كرديم : اى ابراهيم حقّا كه خواب خويش را راست كردى و بمرحلهء عمل آوردى ما نيكو كاران را همينطور پاداش ميدهيم ( همچنانكه خواب تو بمرحلهء عمل آمد ، تمام وعده هاى ما در بارهء نيكو كاران همانطور بمرحلهء عمل خواهد آمد ) راستى اين امتحان آشكارى است و به آن قربانى ، كشتار بزرگى را عوض داديم . . . سلام بر ابراهيم « صافات : 99 - 109 » در اينجا ذكر سه نكته لازم است . 1 - مراد از كشتار عظيم در آيهء * ( « وَفَدَيْناه بِذِبْحٍ عَظِيمٍ » ) * كه عوض قربانى اسمعيل است باحتمال قوى ، كشتار بزرگ و همه سالهء عيد قربان است زيرا يكى از علل قربانى موسم حجّ زنده نگاه داشتن خاطرهء فداكارى ابراهيم عليه السّلام است . در روايت خصال صدوق و عيون اخبار الرضا عليه السّلام هست كه آنحضرت فرمود : هر قربانى كه در منى تا روز قيامت ذبح شود فديهء اسمعيل است ( بحار ج 12 ص 123 ) و در كتاب عيون اخبار الرضا اضافه شده كه قربانيهاى ديگر غير قربانى حجّ هم فديهء اسمعيل ميباشند . 2 - روايت شده كه ابراهيم عليه السّلام در آن روز قوچى را ذبح . كرد